Licht in de duisternis

“Het begint zwaar door te wegen!”

Over psychosociale hulp aan patiënten, hun naasten en aan alle ziekenhuismedewerkers.

image

Klik op de grafiek voor een grotere weergave.

COVID-19 woog psychosociaal zwaar. Het virus zorgde voor meer confrontatie met de dood. April en november waren de dodelijkste coronamaanden.

Psychosociale begeleiding voor patiënten en familie

Psychosociale begeleiding won nog meer aan belang. Zeker omdat opgenomen patiënten tijdens de eerste golf slechts zeer uitzonderlijk bezoek konden ontvangen. Daarom werden op de werkvloer verschillende initiatieven genomen:

  • Bij de dienst Intensieve Zorg werd het project Pioen opgezet. Dat callcenter zorgde voor onder meer familiecontacten via telefoon en video. Dankzij een gift van smartphones was het zelfs mogelijk om ook via WhatsApp een videocall aan te bieden. Om de patiënten een hart onder de riem te steken werden boodschappen van familieleden op kaartjes geschreven en door de medewerkers van Pioen naar de patiënten gebracht. Familieleden van patiënten konden ook met vragen bij Pioen terecht. In 2020 noteerde Pioen 3.295 oproepen (zowel telefonische oproepen als mails). Het mediane aantal oproepen op een werkdag bedroeg 45 met een piek van 128 op 28 oktober (toen sprake was van de tweede golf). De meest voorkomende vragen hadden betrekking op: de organisatie van thuiszorg voor de zorgbehoevende partner die thuis achterbleef, de begeleiding van families van overleden patiënten op Intensieve Zorg, de begeleiding van families op vraag van Intensieve Zorg en de doorverwijzing naar gespecialiseerde diensten. In juni 2021 ontving Pioen een SPX-Award.
  • Voor patiënten op alle hospitalisatie-afdelingen zorgde de dienst Patiëntenbegeleiding voor een Familielijn. Die werd tijdens de eerste golf, van 16 maart tot 8 mei, dagelijks bemand (ook in weekends), evenals tijdens de tweede golf, van 19 oktober tot 1 december. Vandaag is de Familielijn nog in gebruik tijdens werkdagen, van 8 tot 18 uur. Telefoons van bezorgde familieleden voor gehospitaliseerde patiënten, werden naar de Familielijn doorgestuurd in een poging om deze verpleegeenheden te ontlasten.

Pakjesdienst om aan lockdown te verhelpen

Aan de hoofdingang van het ziekenhuis werd een pakjesdienst georganiseerd om familieleden de mogelijkheid te geven om noodzakelijke artikelen zoals kleding en toiletartikelen aan patiënten te bezorgen tijdens het bezoekverbod. Deze dienstverlening kon opgezet worden dankzij de vrijwillige inzet van o.a. studenten geneeskunde en biomedische wetenschappen van de Vrije Universiteit Brussel.

Troostende extraatjes

Als kleine troost voor het bezoek dat niet toegelaten was, bezorgde het UZ Brussel via de maaltijdplateaus extra versnaperingen en drankjes aan de patiënten. Er werden bij het ontbijt 64.000 eenheden sinaasappel- of appelsap aangeboden, 48.000 stuks extra blikjes frisdrank bij het middagmaal en 84.000 stuks cakes en wafeltjes bij het avondmaal.

De Appeltuin zo snel mogelijk opnieuw open

Tijdens de lockdown in de lente bleven de deuren van De Appeltuin even dicht. Maar zodra het veilig kon, gingen ze wagenwijd open voor de kinderen van het kinderziekenhuis, het KidZ Health Castle. De Appeltuin is een warme, huiselijke plek voor patiënten van 3 maanden tot 18 jaar. De Appeltuin bestaat uit twee vleugels. In de ene kunnen kankerpatiëntjes en hun gezin terecht om zich te ontspannen, te spelen en samen te zijn. De andere vleugel is voor kinderen met andere aandoeningen en biedt onder andere een aangename leer- en ontspanningsruimte.

Interculturele bemiddeling: eerst minder, dan meer

De dienst Interculturele Bemiddeling noteerde in 2020 3.335 interventies. Dit is een lichte daling ten opzichte van 2019 door de covidpandemie. Tijdens de eerste golf was er een afname van de oproepen door het stopzetten van de reguliere zorg. Later in 2020 kwamen er zoveel oproepen tegelijk dat de dienst amper op alle vragen kon ingaan. Omdat de situatie niet toeliet dat ter plekke werd getolkt, was er voor 24 talen een tolk telefonisch beschikbaar. Het belang van tolken op afstand nam verder toe. Het ziekenhuis heeft mede door de pandemie geïnvesteerd in afwasbare laptops die makkelijk ontsmet kunnen worden, zodat er geen gevaar is voor besmettingen tijdens interventies.

De dienst Interculturele Bemiddeling coördineerde deze contacten:

  • Turkse en Koerdische gemeenschap: 1.259 bemiddelingen.
  • Arabische en Berbergemeenschap: 898 bemiddelingen.
  • 584 bemiddelingen werden aangevraagd via het oproepsysteem.
  • 200 interventies via videconferentie.
  • 246 interne oproepen vanuit de diensten.
  • 148 keer werd telefonisch informatie verstrekt, emotionele ondersteuning geboden of doorverwezen.

Villa Samson wordt Villa Veerkracht

Villa Samson werd omgedoopt tot Villa Veerkracht. Dat paste in het bestaande Veerkrachtprogramma dat focust op het welzijn van de medewerkers. Voor wie het allemaal teveel werd, was het een veilige plek die rust bood en de mogelijkheid om je hart te luchten. Ook in 2021 staat het nog ter beschikking voor wie er nood aan heeft. In 2020 grepen er 250 gesprekken plaats. 57% van de medewerkers die hulp zochten, deden dat m.b.t. problemen i.v.m. werkgerelateerde stress. Werkdruk, tijdsdruk, slechte of onvoldoende communicatie en de combinatie werk-privé waren in 2020 de belangrijkste oorzaken van stress bij de medewerkers die een stressvragenlijst invulden (10% van de UZ Brussel-medewerkers of 452 personen).

Medewerkers bezochten 24.389 keer de interne Veerkracht-website. Ze zochten vooral informatie over aanspreekpunten (8%), slaap (4%) en Villa Veerkracht (4%).

Hypernoodzakelijke communicatie

Vanaf de corona-uitbraak in maart werd intensief gecommuniceerd met de medewerkers, met o.m. update-streamings van de directie. De eerste vier weken gebeurden die elke ochtend om 8 uur, ook in de weekends. In totaal werden in 2020 44 livestreams uitgezonden die gemiddeld 722 maal werden bekeken. Op 29 oktober werden er 1.986 sessies genoteerd, vlak voor de tweede coronagolf.

Terwijl de plannen van de overheid fases tot en met 2B voorzagen, ging het UZ Brussel nog een stap verder. Het ziekenhuis werkte plannen uit voor fases 3A en 3B om op de ergste scenario’s voorbereid te zijn.

Talrijke comfortaanpassingen

Allerhande aanpassingen hielden rekening met de geldende coronaregels én creëerden comfort voor de medewerkers in moeilijke omstandigheden:

  • Cafetaria: van sluiting over take away naar voedingswinkel, naar pakjesdienst voor patiënten en verdeelcentrum van giften van externen.
  • Coffee-corners: van sluiting naar take-away en warme voedingsautomaten
  • Van feesten, naar partyboxen en ‘frietkotdagen’
  • Personeelsrestaurant: van zelfbediening terug naar vaste porties (aanraking vermijden om besmettingsrisico’s zo laag mogelijk te houden!)

verwenscorona.be: een eigen digitale bioscoop mét eigen filmproducties

Het UZ Brussel lanceerde in december een eigen digitale bioscoop op verwenscorona.be met o.m. filmische getuigenissen, een eigen lied en een huisgemaakte documentaire over de eerste golf.

4.300 lichtjes: de kracht van menselijke warmte en licht

Om iedereen bij het UZ Brussel een hart onder de riem te steken, werden tijdens de warmste week 4.300 lichtjes ontstoken. Omdat we geloven in de kracht van menselijke warmte … en licht.